Geachte Voorzitter van het Europees Parlement,

Geachte mevrouw Metsola,

De Europese Vereniging voor Vrijdenken neemt met afkeuring kennis van de publiciteit die u hebt gemaakt rond de In Veritate-prijs die u hebt ontvangen. Deze prijs wordt toegekend aan prominente personen als erkenning voor hun uitzonderlijke prestaties op het gebied van de combinatie van christelijke en Europese waarden. De Stichting Mgr. Pieronek is, net als elke andere instelling, uiteraard vrij om een prijs toe te kennen aan wie zij maar wil, en een dergelijke toekenning zou in principe geen aanleiding geven tot commentaar van onze kant.

Wat ons aanstoot geeft, zijn uw korte dankwoorden bij deze gelegenheid, die te vinden zijn op het YouTube-kanaal van de COMECE. Wij waren verrast door de uitspraken die u hebt gedaan in uw hoedanigheid van voorzitter van het Parlement, en hoewel deze kort en relatief vaag waren, vinden wij ze volstrekt onaanvaardbaar. Als de Europese Unie werkelijk een Europa voor iedereen wil zijn, moeten haar leiders op zijn minst een zekere neutraliteit in acht nemen, en wij willen hier met klem op wijzen.

U lijkt Europa nauw te verbinden met de «christelijke waarden». Daarbij lijkt u te vergeten dat deze kwestie al is geregeld sinds de lidstaten ervan hebben afgezien een verwijzing naar deze eventuele waarden op te nemen in de preambule van de verdragen. Een verwijzing naar een christelijk erfgoed (net zoals naar een Grieks, Romeins of zelfs islamitisch erfgoed) kan aanvaardbaar zijn, maar een verwijzing naar «waarden» is schokkend voor alle Europeanen die andere drijfveren voor hun handelen vinden.

Deze herhaalde verwijzing is des te meer misplaatst omdat u deze in uw toespraak onlosmakelijk met de democratie hebt verbonden. Deze koppeling, die als een onbetwistbaar gegeven wordt gepresenteerd, lijkt voorbij te gaan aan de geschiedenis van de katholieke kerk, die in de encycliek Quanta Cura en de Syllabus democratie en liberalisme tot de «dwalingen van onze tijd» rekende. Wij zijn ons terdege bewust van bepaalde ontwikkelingen binnen de Kerk, maar een zekere voorzichtigheid zou de geuite opmerkingen moeten temperen.

Uw verwarring tussen democratie en «christelijke waarden» is eveneens storend, aangezien u de rest van uw toespraak wijdt aan het conflict in Oekraïne en aan de steun die de EU aan Oekraïne zou moeten verlenen in naam van deze waarden. Wij zijn het er uiteraard mee eens dat de Unie een democratisch land moet steunen en de rechtsstaat moet verdedigen, die in dit geval duidelijk wordt geschonden. Maar is het u niet opgevallen dat de heer Poetin een kruistocht tegen de westerse democratieën is begonnen in naam van datzelfde vage concept van «christelijke waarden»? Hij geniet de onvoorwaardelijke steun van de Russisch-orthodoxe kerk en patriarch Kirill, tegen wie de EU het nog steeds niet nodig heeft geacht sancties op te leggen.

Wij vrezen dat de christelijke waarden die u als Voorzitter zo krachtig verdedigt ter ondersteuning van de Europese democratie, zullen worden gereduceerd tot de verdediging van katholieke waarden, wat ons alleen maar meer zorgen kan baren.

Het is niet de taak van de voorzitter van een parlement – zelfs niet in een dankwoord – dat het parlement van alle Europeanen zou moeten zijn, om te verwijzen naar religieuze waarden. Het is niet uw taak om een religie in te schakelen om een conflict tussen een agressor en een aangevallen land te analyseren. De oorlog in Oekraïne is geen conflict tussen katholieken en orthodoxen. Hoewel men de huidige situatie – terecht – kan zien als een conflict tussen waarden (rechtsstaat versus brute kracht, democratie versus autoritair regime), nodigt het toekennen van een religieuze lading aan dit conflict ons uit om te herinneren aan wat de markies van Bussy-Rabutin zei: dat in oorlog God altijd aan de kant van de grote legers staat tegen de kleine.

Hoewel uw toespraak kort was, was ze niettemin schokkend en – hopelijk onbedoeld – minachtend voor al diegenen in Europa die de democratie verdedigen zonder de verwijzingen naar het transcendente te delen die u hebt gebruikt.

 

Claude WACHTELAER Guy T'HOOFT

Voormalig voorzitter van de AEPL Voorzitter van de AEPL