Brussel, 8 oktober 2024

Open brief van AEPL aan de rector van de Universiteit van Lausanne

Geachte heer Frédéric Herman, Geachte rector van UNIL,

1) Inleiding

De Europese vereniging voor de vrije gedachte, AEPL (https://aepl.eu), werd opgericht in 2007 met als doel het Europese project te ondersteunen en de principes uit het tijdperk van de Verlichting te promoten en te verdedigen, in het bijzonder de vrijheid van gedachte, geweten en mening. De AEPL is hiermee in overeenstemming met het Europees Handvest van de grondrechten, dat elke lidstaat moet respecteren.

AEPL, dat aanwezig is in 23 EU-landen, brengt burgers samen die, ongeacht hun nationaliteit, afkomst, geloof of niet-geloof, concreet hun steun willen verlenen aan de opbouw van Europa en het "samenleven" binnen de Unie. Kortom, het creëren van een gevoel van saamhorigheid en burgerzinṕ waardoor de onderdanen een vreedzame toekomst kunnen delen.

In die zin pleit AEPL, als niet-confessionele organisatie, voor secularisḿ, d.w.z. het niet mengen van religies in de politiek. Secularisḿ betekent geenszins dat religies worden afgewezen, maar eerder dat ze niet worden geïnstrumentaliseerd voor politieke doeleinden. Met dit in gedachten staat AEPL, zich bewust van de realiteit van de 21e eeuw, ook op tegen de opkomst van alle vormen van fundamentalisme en extremisme.

2) Doel van het verzoek

In 1937 kende de Universiteit van Lausanne (UNIL) een eredoctoraat toe aan Benito Mussolini, een besluit dat vanaf het begin tot controverse leidde en dat ook vandaag de dag nog steeds voor ophef zorgt. Gezien de fascistische daden en ideologieën van Mussolini is het absoluut noodzakelijk dat de UNIL deze titel intrekt om ethische, historische en morele redenen. Deze open brief pleit voor deze stap door de implicaties van de toegekende eer, de universitaire waarden en de historische precedenten te onderzoeken.

Argument 1: Mussolini's acties en ideologieën

Benito Mussolini was als leider van het Italiaanse fascistische regime verantwoordelijk voor talloze wreedheden en mensenrechtenschendingen. Zijn regime voerde een racistisch beleid, vooral tegen Joden, en voerde wrede militaire campagnes in Afrika, waarbij veel leed en doden vielen.[1]. Door Mussolini te eren lijkt de UNIL deze daden te negeren of te bagatelliseren, wat onaanvaardbaar is voor een academische instelling die de waarden van rechtvaardigheid en eerbiediging van de mensenrechten moet uitdragen.

Argument 2: Universitaire waarden

Universiteiten zijn bolwerken van kennis, ethiek en waarheid. Zij hebben de verantwoordelijkheid om hoge morele waarden te verdedigen en als voorbeeld voor de samenleving te dienen. Door de eretitel van Mussolini te handhaven, geeft de UNIL een tegenstrijdige boodschap af over haar waarden en haar inzet voor mensenrechten en sociale rechtvaardigheid[2]. Het intrekken van deze titel zou een krachtig symbolisch gebaar zijn, waarmee de universiteit haar inzet voor deze fundamentele beginselen opnieuw zou bevestigen.

Argument 3: De plicht om te onthouden

De plicht om de geschiedenis te herdenken is van cruciaal belang om te voorkomen dat de fouten uit het verleden zich herhalen. Door Mussolini de eredoctoraatstitel te ontnemen, zou de UNIL officieel de fouten uit het verleden erkennen en blijk geven van haar vastberadenheid om deze niet te herhalen[3]. Dit zou ook dienen als waarschuwing voor toekomstige generaties over de gevaren van totalitaire ideologieën en schendingen van de mensenrechten.

Argument 4: Historische precedenten

Er zijn voorbeelden waarbij instellingen onderscheidingen hebben ingetrokken die aan controversiële figuren waren toegekend. Zo hebben verschillende universiteiten de titel van DHC ingetrokken die was toegekend aan Rudy Giuliani, Harvey Weinstein en Robert Mugabe, wier daden of ideologieën in strijd waren met de waarden van de instelling.[4]. Uit deze maatregelen blijkt dat het mogelijk en noodzakelijk is om de fouten uit het verleden recht te zetten om de integriteit en de geloofwaardigheid van academische instellingen te waarborgen.

3)    Conclusie

Tot slot verzoekt de AEPL de Universiteit van Lausanne om de titel van doctor honoris causa die in 1937 aan Benito Mussolini werd toegekend, in te trekken. Deze maatregel is noodzakelijk om de universiteit in overeenstemming te brengen met haar ethische waarden, om de plicht tot herdenking na te komen en om de historische precedenten te volgen waarbij fouten uit het verleden zijn rechtgezet. Door dit besluit te nemen, zou de UNIL een duidelijk signaal afgeven over haar inzet voor gerechtigheid, mensenrechten en academische integriteit.

Hoogachtend

 

                                                         Namens de raad van bestuur van AEPL,

                                                         (ondertekend)

                                                         Guy T'hooft, voorzitter van de AEPL

Distributielijst

Geadresseerde :

Frédéric Herman, rector van UNIL

Kopieën naar

Mevrouw Annemie Schaus, Rector van de ULB, Dhr. Jan Danckaert, rector van de VUB, Mevr. Anne-Sophie Nyssen, rector van de ULg, Dhr. Rik Van de Walle, Rector van Ugent, Françoise Smet, Rector van UCL

Referenties

[1] UNIL - Doctoraat Honoris Causa Benito Mussolini

[2] CIRE UNIL - Verslag over het eredoctoraat Benito Mussolini

[3] RTS – Eredoctoraat voor Mussolini: de Universiteit van Lausanne «heeft het bijna verprutst»

[4] RTS – De UNIL erkent een ernstige fout, maar trekt het doctoraat niet in